Arguvan Türkü Kültürü

Arguvan türküleri, yerel söyleyişin güçlü biçimde hissedildiği bir müzik kültürünü temsil eder. Sözlerin anlaşılır anlatımı, sevda ve ayrılık kadar gündelik dertleri de dile getirmesi, bu ezgilerin dinleyiciyle kurduğu bağı güçlendirir. Gurbet, hasret ve acı, yöre türkülerinde sık karşılaşılan duygulardır.

Arguvan ağzı, yalnızca bir sanatçının doğum yerini anlatmaz; icranın tavrı ve aktarım biçimiyle ilişkilidir. Kaynak kişiler, aile ortamı, müzik meclisleri ve sahne yorumları, kültürün farklı aktarım yollarıdır. Yörenin bazı türkülerinin TRT repertuvarında bulunması, yerel hafızanın daha geniş dinleyici çevresine ulaşan yönünü gösterir.

Türküyü kendi çevresinde dinlemek, sözün mekân ve yaşamla kurduğu ilişkiyi daha görünür kılar. Arguvan’da düzenlenen müzik buluşmaları ve festival, kaynakla dinleyici arasındaki bu ilişkiye alan açar. Canlı bir icrayı izlerken eserin kimden derlendiğini veya hangi yerel söyleyişe dayandığını öğrenmek, dinleme deneyimini zenginleştirebilir.

Arguvan’da müzikle inanç hayatı arasındaki bağ, Dede Sazı geleneğinde de görülür. Belediyenin yayımladığı araştırma özetinde bu çalgı, cemlerde kullanılan, çoğunlukla üç telli ve on iki perdeli bir saz olarak tanıtılır. Tezene yerine parmak vuruşlarıyla icra edilmesi, yerel çalım yaklaşımının belirgin özelliklerindendir. Sinemil’deki yapım geleneğiyle ilişkilendirilen balta biçimli tekne, çalgının yörede farklı adlarla anılmasına da yansır. Dede Sazı, bütün Arguvan türkülerinin zorunlu eşliği olarak değil, müzik kültürünün belirli bir geleneği olarak ele alınmalıdır.