Kuluncak’ta Tohma Vadisi

Kuluncak, Tohma Çayı’nın geçtiği dağlık bir vadi ortamında kurulmuştur. Engebeli arazinin içinde su kıyısındaki daha korunaklı kesimler, yerleşim ve günlük hayat açısından önem taşır. Vadi, ilçenin doğal görünümüyle yerleşim geçmişini birlikte anlatır.

Kuluncak’ın oluşumuna ilişkin yerel anlatı, Başören ve Konaktepe çevresindeki yaylalarda yaşayan toplulukların kışı geçirmek için su kıyısına inmeleriyle bağlantı kurar. Yayla ve kışlık yerleşim arasındaki bu hareket, suyun yalnızca manzara unsuru olmadığını gösterir.

Tohma adı geniş bir akarsu ve havza sistemini ifade eder. Kuluncak çevresindeki vadi, Darende’de Somuncu Baba yakınındaki Tohma Kanyonu’yla aynı gezi durağı değildir. Kıyı gezisi için kesin mahalle ve yol seçilmeli; özel üretim alanlarına ve suyun doğal akışına özen gösterilmelidir.

Başören, Konaktepe ve Karıncalık çevresindeki yayla yerleşimleriyle vadi arasındaki ilişki, ilçenin coğrafyasını anlamak için iyi bir başlangıçtır. Bahçecilik ve hayvancılık, suya yakın alanlarla yüksek kesimlerin farklı biçimlerde kullanıldığını gösterir. Kuluncak’ın komşuları Darende ve Hekimhan ile Sivas yönündeki ilçelerdir; Tohma adı bu idari sınırların ötesine geçen bir havzayı tanımlar. Bir haritada aynı akarsu adını görmek, iki noktaya aynı yoldan veya aynı sürede ulaşılacağını göstermez.